Klik! voor onze astronaut

Klik! voor onze astronaut
Voorpagina | OverMars | Voor onderweg | Artikelen | Actueel | e-Shop | OverOns | Links | Agenda Klik! voor onze astronaut
en de teller staat op: This counter provided for free from Admo.net!
bezoekers sinds november 1999!

Voorpagina > Artikelen > Mens in de ruimte is veel slimmer dan robot
Mens in de ruimte is veel slimmer dan robot

Op 14 januari stond op de Forumpagina van de Volkskrant een artikel van Govert Schilling, onder de titel " Bemande reis naar Mars mist helder doel". Omdat daarin, naar onze mening, geen juiste voorstelling van zaken werd gegeven, boden we de Volkskrant de onderstaande reactie aan, onder de titel "Marsmissies zijn mensenwerk". Het artikel werd, met enkele kleine wijzigingen geplaatst in de krant van 17 januari onder de titel "Mens in de ruimte is veel slimmer dan robot." Hieronder is de originele versie te lezen.

(door Frans Blok en Artemis Westenberg) In zijn artikel op de Forumpagina van 14 januari somt Govert Schilling weer eens alle vooroordelen op die er bestaan over bemande ruimtevaart: duur, gevaarlijk en nutteloos. Schilling heeft in een opzicht gelijk: het is duurder om een mens naar Mars te sturen dan een machine. Een astronaut eet, drinkt en ademt en een robot niet. Maar de prestaties van zulke goedkope arbeidskrachten halen het in de verste verte niet bij die van menselijke onderzoekers.

De Amerikaanse rover Spirit, die begin dit jaar landde in de Gusev krater, kan per dag ongeveer 40 meter afleggen. Bij elke kiezel moet het wagentje wachten op instructies uit Pasadena en dat kan, vanwege de afstand, een minuut of twintig duren. De bergen die te zien zijn op de panorama-foto van Spirit zijn om van te watertanden, zowel uit toeristisch als uit wetenschappelijk oogpunt. Maar ze liggen gewoon te ver weg; ze bevinden zich zo'n 2,5 kilometer van de landingsplaats en dat haalt Spirit niet in de drie maanden van zijn missie. Een astronaut doet een halve minuut over veertig meter en die bergen bereikt ze binnen een half uur.

Die missieduur van 90 dagen van de Mars Exploration Rovers is toch al een beetje magertjes. Het ligt voor de hand dat een team Marsonauten anderhalf jaar op de planeet blijft, tot Aarde en Mars weer in een gunstige positie zijn voor de terugreis. Dat is dus zes keer zo lang als het werkzame leven van Spirit.

Een menselijke onderzoeker kan bovendien terrein verkennen dat onbegaanbaar is voor een robotkarretje. Met de juiste uitrusting kan een astronaut desnoods langs een steile wand afdalen. Maar het kost het team van Spirit al hoofdbrekens om de rover veilig van zijn platformpje af te laten rijden.

Als er tien robots op Mars rondrijden, kan een geoloog in feite op tien plaatsen tegelijk zijn, stelt Schilling. Jammer genoeg zijn dat dan waarschijnlijk wel tien vergelijkbare plekken. Om risico's te vermijden worden voor Marslanders altijd vlakke gebieden ter grootte van Nederland uitgezocht. En dat is een beetje jammer op een planeet waar juist het relief zo tot de verbeelding spreekt: bergen van 27 kilometer hoog, ravijnen van tien kilometer diep.

Van een robotlander als Spirit of Beagle 2 kan de landingsplaats slechts bij benadering worden bepaald; ergens binnen een ellips van honderd bij driehonderd kilometer. En dan nog kan er van alles misgaan. De Viking 1 landde in 1976 op nog geen twintig meter van een rotsblok; als de sonde daarop was neergekomen had niemand er ooit nog iets gehoord. Een mens aan de stuurknuppel parkeert zijn ruimteschip desnoods op de middenstip van een voetbalveld. Bij de eerste maanlanding vlogen Armstrong en Aldrin gewoon een paar kilometer door toen ze zagen dat de geplande landingsplaats vol lag met rotsen.

Dat het bijna ondoenlijk is serieus wetenschappelijk onderzoek op afstand te doen, blijkt uit de experimenten aan boord van de Viking landers. Er waren drie proeven bedacht die een ondubbelzinnig antwoord moesten geven op de vraag of er leven is op Mars. Nu, meer dan vijfentwintig jaar later, is de wetenschappelijke wereld het er nog steeds niet over eens hoe die proeven geinterpreteerd moeten worden. Een bioloog ter plaatse zou een vervolgexperiment bedacht hebben. Maar voor je een vervolgexperiment, op Aarde bedacht, op Mars hebt, ben je zo tien jaar verder.

Zeker, sommige taken zijn te automatiseren en dat gebeurt dan ook. Satellieten als Global Surveyor, Odyssey en Mars Express brengen Mars in kaart en registreren tal van andere gegevens. Maar computers en robots hebben geen intuïtie, geen ervaring en geen improvisatietalent. En het zijn juist die eigenschappen die mensen tot zulke goede wetenschappers maken. Een mens legt verbanden, krijgt geniale ingevingen. Een robot zou de ontdekking van de eeuw gewoon over het hoofd zien omdat hij er niet voor geprogrammeerd is.

Mars heeft evenveel landoppervlak als de Aarde. Er zijn reusachtige kloven, kraters in alle soorten en maten, duinen, uitgedroogde rivierbeddingen, uitgedoofde (?) vulkanen, tafelbergen, ijsvelden, chaotische terreinen. Misschien is of was er leven. Mars is een wereld op zich; het is onmogelijk een voorstelling te maken van de geheimen die wachten op ontdekking. En ontdekken is nog altijd mensenwerk.

Opvallend genoeg noemt Schilling zelf al een aantal argumenten die zeker ook pleiten voor een bemande Marsmissie: technische spin-off, economisch gewin, het verleggen van grenzen. Daar kunnen wij bijvoorbeeld nog aan toevoegen dat zo'n doel hele generaties kan inspireren. En Bush heeft ook goed begrepen dat ruimtevaart-met-een-bestemming een uitstekend middel kan zijn om een verdeelde natie als Amerika weer te verenigen achter een gemeenschappelijk ideaal. De mensheid als geheel zou zo'n doel ook wel kunnen gebruiken. Maar je kunt het de Amerikanen niet kwalijk nemen dat zij dit soort dingen gewoon doen terwijl de rest van de wereld vanaf de zijlijn toekijkt en cynische opmerkingen maakt.

Kolonisatie en terraforming, eventjes aangestipt door Schilling, komen pas in een veel later stadium aan de orde. Niemand noemt het bevolkingsvraagstuk als reden om naar Mars te gaan, ook de Mars Society niet. Maar het is wel een wenkend perspectief voor de verre toekomst. Want wij kunnen ons geen mensheid voorstellen die tot in lengte van dagen gebonden blijft door de zwaartekracht van zijn eigen planeet.

ir. F. W. Blok en dra. A.A. Westenberg zijn respectievelijk webmaster en woordvoerster van de Stichting Mars Society Nederland

Niet naar Mars vanwege de overbevolking

Het bovenstande artikel werd geplaatst, maar de Forum-redactie bracht wel, zonder overleg, een aantal wijzigingen aan. De alinea over de Viking die bijna op een rotsblok landde en de Apollo 11 die dankzij Armstrong en Aldrin juist niet op een rotsblok landde, werd geschrapt; blijkbaar geen goed argument…..

Een vrouwelijke astronaut, dat is voor de Volkskrant ook nog een brug te ver; de zin "een astronaut doet een halve minuut over veertig meter en die bergen bereikt ze binnen een half uur." werd omgezet in een sexe-neutrale formulering.

In de laatste alinea werd de eerste zin (over kolonisatie en terraforming) geschrapt. Daardoor komt die alinea een beetje uit de lucht vallen. En wat vervelender is: het wordt niet duidelijk wat er nou precies "een wenkend perspectief voor de verre toekomst" is. Snelle lezers denken dan al snel dat de Mars Society de emigratieformulieren al klaar heeft liggen. Onder hen Marcel Hulspas die in het maart-nummer van Natuur en Techniek de Mars Society in de hoek zet als "interplanetaire padvinders" die bevolkingsgroepen willen deporteren naar Mars om de overbevolking op Aarde op te lossen. Terwijl we nota bene met zoveel woorden zeggen dat we Mars juist NIET als oplossing voor de overbevolking zien.

De eerste reizen naar Mars zullen gemaakt worden door een handvol mensen. Later zullen misschien enkele tientallen volgen, nog weer later wellicht honderden of wie weet duizenden. Maar zeker geen miljoenen, laat staan de miljarden die de oversteek zouden moeten maken om op Aarde werkelijk enige ruimte te scheppen. Het probleem van de overbevolking zal hier op onze eigen planeet opgelost moeten worden.

Terraforming, het veranderen van Mars zodanig dat we er zonder ruimtepak kunnen rondlopen, is een interessante mogelijkheid die we niet moeten uitsluiten. Want wie wil er nou geen nieuwe wereld erbij? Maar nogmaals: het is iets voor de verre toekomst.

laatste wijziging: 6 maart 2004
 
Nog geen donateur?!
Word nu donateur!