Vaag blauw stipje
Carl Sagan (1934-1996) was een van de bekendste
astronomen van de vorige eeuw. Hij presenteerde de televisieserie Cosmos
en schreef de roman Contact. De landingsplaats van de Pathfinder werd, in
zijn nagedachtenis, Sagan Memorial Station genoemd.
Uit Sagan's boek Pale Blue Dot komt het volgende
citaat, dat helaas, in het licht van de recente internationale ontwikkelingen,
eens te meer actueel is. Sagan schreef de tekst naar aanleiding van een foto
gemaakt door een van de Voyager-sondes, maar we kunnen ons evengoed voorstellen
dat we op Mars staan en terugkijken naar onze moederplaneet:
We zijn er in geslaagd die foto te nemen vanuit
de ruimte en als je die bekijkt zie je een stip. Dat is hier, thuis; dat
zijn wij. Op die stip hebben alle mensen waar je ooit van gehoord hebt, alle
mensen die ooit geleefd hebben, hun leven geleefd. Het totaal van al onze
vreugde en al ons lijden, duizenden zelfverzekerde godsdiensten,
ideologieën en economische doctrines, iedere jager-verzamelaar, iedere
held en iedere lafaard, iedere schepper en vernietiger van beschavingen,
iedere koning en iedere boer, ieder jong verliefd stel, ieder hoopvol kind,
iedere moeder en iedere vader, iedere uitvinder en ontdekkingsreiziger, iedere
moraalprediker, iedere corrupte politicus, iedere superstar, iedere goddelijk
leider, iedere heilige en iedere zondaar in de geschiedenis van onze soort,
leefde daar op een stofje, gevangen in een zonnestraal.
De aarde is een heel klein toneel in een enorme
kosmische arena. Denk eens aan de rivieren van bloed verspild door al die
generaals en keizers zodat ze in glorie en triomf voor even de heersers konden
zijn over een stukje van een stipje. Denk eens aan de eindeloze wreedheden
die inwoners van de ene uithoek van het stipje de inwoners van een andere
uithoek, nauwelijks van henzelf te onderscheiden, aandeden. Hoe veelvuldig
hun misverstanden, hoe gretig ze moordden, hoe diep hun haat.
Onze houding, onze ingebeelde belangrijkheid en
de illusie dat we een soort bijzondere positie innemen in het universum,
worden getart door dit vale lichtpuntje.
Onze planeet is een eenzame vlek in de grote
kosmische duisternis om ons heen. In al die onbekende reusachtigheid is er
geen aanwijzing dat er hulp van elders zal komen om ons te redden van onszelf.
We moeten het zelf doen. Er is wel gezegd dat sterrenkunde een nederigmakende
en, zo wil ik eraan toevoegen, een karaktervormende ervaring is. Voor mij
is er waarschijnlijk geen betere verbeelding van de dwaasheid van de menselijke
zelfoverschatting dan dit verre plaatje van onze kleine wereld. Voor mij
onderstreept het onze verantwoordelijkheid om vriendelijker en mededogender
om te gaan met elkaar en om dat vage blauwe stipje, het enige thuis dat we
ooit gekend hebben, te bewaren en te koesteren.
laatste wijziging: 21 september 2001