Een nieuwe lente

Op 31 mei is op het noordelijk halfrond van Mars de lente begonnen (en op het zuidelijk halfrond is het dus herfst geworden). In veel culturen wordt het begin van de lente gezien als de jaarwisseling; zo bezien is er dus een einde gekomen aan een rampzalig Marsjaar, waarin twee Amerikaanse missies verloren gingen. Het was dan ook het dertiende jaar sinds de landing van de Vikings…. We zijn bij de Mars Society niet bijgelovig, maar we gaan er wel van uit dat het het komende jaar een stuk beter zal gaan.

Met deze nieuwsbrief gaat het in ieder geval erg goed: sinds de vorige editie is het lezersbestand ongeveer verdubbeld. Dat heeft niet alleen te maken te maken met drukke bezoek aan de website; een aantal mensen ontvangt Voorwaarts Mars! via de e-leesportefeuille Mr. Mail (welkom!) en verder wordt dit nummer toegestuurd aan de leden van het Belgische Marsgenootschap (ook welkom!)

Ter gelegenheid van het Marsiaanse nieuwjaar is onze website uitgebreid met een applet dat de datum en de tijd op Mars en in Nederland aangeeft; deze kalender is overigens slechts een van de vele die ooit bedacht is, maar het kostte teveel ruimte om ze allemaal te laten zien… Meer uitleg is te vinden op de nieuwe tijdpagina , onder het motto: waar blijft de tijd op Mars?

Coprates in Opmars

De Nederlandse afdeling van de Mars Society heeft steeds serieuzere plannen om een eigen tijdschrift uit te brengen. Als werktitel is gekozen voor "Coprates", na een spannende strijd tussen die naam en het alternatief "Opmars". Coprates is een canyon die onderdeel uitmaakt van Valles Marineris, maar we vinden het ook gewoon een goed in het gehoor liggende naam.

In Coprates zullen eigen artikelen worden gepubliceerd waarvoor op de website en in deze nieuwsbrief te weinig plaats is, evenals vertalingen van buitenlandse artikelen uit bladen.

In eerste instantie hebben we gekozen voor een niet al te ambiteuze verschijningsfrequentie: het blad zal vier keer per jaar uitkomen. Per Marsjaar wel te verstaan, wat inhoudt dat het blad om de zes (Aardse) maanden zal verschijnen. Het eerste nummer staat gepland voor december, ter ere van de noordelijke zomerzonnewende, oftewel de midzomernacht op het noordelijk halfrond.

We zijn nog op zoek naar mensen die het leuk vinden in de redactie van Coprates plaats te nemen. De eerste redactievergadering is op een nader te bepalen dag in de eerste helft van september. Belangstellenden kunnen mailen met fransGEENSPAMmarssociety.nl (vervang zelf GEENSPAM door @ )

Op die emailadressen kun je je ook opgeven voor onze eerstvolgende "gewone" bijeenkomst op 23 juni in Leiden.

Amerikaans marshondje blind getest...

NASA is in mei begonnen met het uittesten van een nieuw type Marsrover, die uiterlijk erg lijkt op Sojourner, het beroemde karretje van de Pathfinder, maar die grotere afstanden kan afleggen en niet bij iedere kiezel hoeft stil te staan om advies af te wachten van de Aarde.

Wie zich de rover in een van de beginscenes van "Mission to Mars" herinnert, moet ongetwijfeld denken aan een hondje dat kwispelend over de Rode Planeet snuffelt; niet geheel zonder reden is dit nieuwe model dan ook FIDO genoemd, wat tevens een afkorting is van Field Integral Design Operations.

De tests vinden plaats in de woestijn in Nevada, maar om het onderzoek zo realistisch mogelijk te maken zit een groot deel van de onderzoekers gewoon thuis in Pasadena. Door te communiceren met FIDO moeten deze wetenschappers zich een beeld zien te vormen van een terrein dat ze niet kennen, net als bij een echte Marsmissie.

Wanneer het nieuwe karretje in de praktijk ingezet gaat worden is nog onbekend. Na de recente mislukkingen lijkt bij de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie de faalangst te hebben toegeslagen. Het enige wat zeker is met betrekking tot het Marsprogramma is de lancering van een orbiter in 2001. Voor het lanceervenster van 2003 is de keus tussen een orbiter en een lander. Als gekozen wordt voor een lander zal die waarschijnlijk weer neerkomen met "stuitbal-methode", de landingstechniek die bij de Pathfinder zo succesvol was. Maar met de huidige onzekerheid is het ook best mogelijk dat er in 2003 helemaal niets gebeurd. En dan gaat FIDO pas op zijn vroegst snuffelen in 2005, bijna tien jaar na Sojourner.

....maar Engels hondje is (waarschijnlijk) sneller

Door de twijfels bij de Amerikanen is de kans groot dat de eerstvolgende lander op Mars een Europese zal zijn, om precies te zijn van Britse makelij. Met de Mars Express, het Europese project voor 2003, vliegt namelijk de grotendeels door het Verenigd Koninkrijk gefinancieerde Beagle 2 mee. De landing is gepland voor Tweede Kerstdag van dat jaar en ook hierbij wordt vertrouwd op de Pathfinder-methode van parachute en luchtkussens. De Beagle heeft een opvallend ontwerp: het voertuig heeft iets weg van een bloem waarvan de blaadjes na de landing openvouwen en zonnepanelen blijken te bevatten. De lander zal de plaatselijke samenstelling van de atmosfeer meten, foto's maken van de omgeving, bodemmonsters onderzoeken op sporen van leven en de ouderdom van stenen op de landingsplaats vaststellen. Het meest spectaculaire onderdeel van de missie is een apparaat dat tot op een afstand van vijf meter de bodem zal onderzoeken en in staat is onder stenen te kruipen. De vergelijking met een mol ligt voor de hand, maar ook bij ESA zitten waarschijnlijk wat hondenliefhebbers want dit apparaat is PLUTO gedoopt, wat staat voor Planetairy Undersurface Tool.

ESA overweegt Meesterzet

Of de Europese ruimtevaartorganisatie na een eventueel succes van de Beagle terug zal keren naar Mars is nog allerminst zeker. Mars is slechts een van de mogelijke bestemmingen die bestudeerd worden voor de tweede helft van dit decennium. Een van die projecten lijkt echter een redelijke kans te hebben uitgevoerd te worden: de MASTER-missie. De naam is een samenvoeging van Mars en Asteroide; het einddoel van de missie is de asteroide Vesta. Voor het beoogde traject is een passage langs Mars noodzakelijk, om het ruimtevaartuig zodanig af te remmen, dat de eindsnelheid ten opzichte van Vesta niet te hoog is. In het voorbijgaan kan dan meteen een lander bij Mars worden afgeleverd. Het plan is voor een uitzonderlijk laag bedrag uit te voeren, niet alleen omdat met één vlucht twee doelen worden bereikt, maar ook omdat gebruikt kan worden gemaakt van bestaande onderdelen als een reserve-exemplaar van de Beagle. Een adviescommissie heeft dan ook positief geadviseerd over MASTER. Als het project doorgang vind zal dat echter niet voor 2005 zijn.

NASA's fotoalbum op het net

Hoe het leven voor het bestaan van het World Wide Web er uit zag is al nauwelijks meer voor te stellen. De foto's van de Vikings in de jaren zeventig werden sporadisch afgedrukt in tijdschriften of boeken, waardoor belangstellenden ze vaak pas jaren later onder ogen kregen. Foto's van Global Surveyor worden tegenwoordig vaak meteen op het net geplaatst, waardoor ze nog eerder aankomen dan een ansichtkaart uit, pakweg, Spanje. Onlangs heeft NASA zelfs de complete oogst van Global Surveyor in één keer toegevoegd aan haar planetaire fotoalbum; in totaal vijfentwintigduizend plaatjes, waarin belangstellenden naar hartelust kunnen rondneuzen, vergelijkingen maken en conclusies trekken (en eventueel gezichten ontdekken…)

Het complete archief is hier te vinden. Space.com heeft een aardige selectie gemaakt.

Aardappels van de koude grond

Tijdens de vlucht van het ruimteveer Atlantis, die enkele dagen geleden beeindigd is, zijn voor het eerst aardappels verbouwd in Marsgrond. Uiteraard ging het niet om echt van de Rode Planeet afkomstige teelaarde, want op de eerste "sample return missions" zullen we nog een paar jaar moeten wachten. Maar de kleur, samenstelling, korrelgrootte, poreusheid en nog een aantal andere eigenschappen lagen wel zo dicht mogelijk bij wat bekend is van de Marsbodem. De proef is bedacht door middelbare scholieren uit een Indiaans reservaat in Idaho, in het kader van een programma dat de betrokkenheid van de Amerikaanse jeugd bij het ruimteprograama moet vergroten. Er is nog niet bekend gemaakt of de nieuwe oogst lekker is.

Popmuzikanten ontdekken Mars

Terwijl "Mission to Mars" langzamerhand weer uit de Nederlandse bioscopen aan het verdwijnen is, blijkt de film in Amerika wat spin-off te hebben opgeleverd. De nieuwe video van Britney Spears (voor de wat oudere lezers: dat is een heel jong zangeresje dat een hit had met "Baby, one more time" ) speelt op Mars.

Britney brengt daarin een astronaut het hoofd en het hart op hol. Het liedje zelf, "Oops, I did it again" heeft overigens niets met Mars te maken. Behalve op MTV en TMF is het clipje hier te zien.

Ook Blur, een Engelse band die een heel ander soort muziek maakt, heeft Mars ontdekt. De Britpoppers hebben een nummer geschreven dat mee zal reizen met de Mars Express-lander Beagle 2. Als die sonde veilig geland is zal de muziek van Blur het eerste zijn wat naar de Aarde (terug) gezonden wordt. Een hitparade-notering in 2003 lijkt verzekerd.

Greg Bear zet Mars in beweging

Na een paar decennia van betrekkelijke stilte heeft het gilde van science-fiction-auteurs zich de afgelopen tien jaar massaal op Mars gestort; reden om de komende maanden een deel van deze nieuwsbrief te besteden aan boekbesprekingen.

"Moving Mars" van Greg Bear uit 1994 speelt in de jaren zeventig en tachtig van de volgende eeuw (de 22ste dus). Genetische manipulatie, kunstmatige intelligentie en geavanceerde nanotechnologie zijn de normaalste zaak van de wereld. Op Mars wonen vijf miljoen mensen; grotendeels ondergronds, want terraforming lijkt niet aan de orde te zijn.

Politiek en wetenschap zijn de belangrijkste thema's in het boek. Terwijl de kolonisten onder druk van de moederplaneet hun losse politieke structuur verruilen voor een eenheidsstaat, vindt een aantal wetenschappers een manier om toegang te krijgen tot de "computer" die ten grondslag ligt aan het universum. De ik-figuur, Casseia Majumdar (het verzinnen van namen is in de SF een kunst op zich) ontwikkelt zich in de loop van het verhaal van een onzekere studente tot de president van het verenigde Mars, die geconfronteerd word met de gevolgen van die ontdekking.

Na de wat trage start krijgt het verhaal steeds meer vaart. Halverwege het boek wordt duidelijk dat de titel letterlijk genomen moet worden; de schrijver slaagt er echter in dit wel erg speculatieve gegeven tot het einde toe geloofwaardig te houden.

Het Mars van Bear is erg interessant voor biologen: overal op de planeet worden fossielen gevonden die getuigen van een rijk verleden. Ook worden zaadbollen aangetroffen, wachtend op betere tijden, die aan het eind van het boek dan ook komen.

Een van de toekomstvisies van Bear is al bijna werkelijkheid: in de 22ste eeuw heeft iedereen een "slate" op zak, een soort kruising tussen GSM en een laptop, die erg doet denken aan de recente TV-reclames van KPN Mobile. Misschien hoeft de kolonisatie van Mars daarom ook geen honderd jaar op zich te laten wachten.

Meer recensies zijn te lezen bij amazon.com

Voorwaarts Mars! - de maandelijkse nieuwsbrief van Mars Society Nederland
gratis abonnement