Odyssey stelt niet teleur

Na de twee mislukte Marsmissies in 1999 was, eind oktober, de spanning in Marskringen te snijden: een crash van de Mars Odyssey zou waarschijnlijk het einde betekenen van iedere ambitie van de NASA op het gebied van Mars-onderzoek. Op de vooravond van de aankomst van de orbiter bij de Rode Planeet dronken en dansten we de zorgen van ons af op een feestje in Leiden: we waren er niet gerust op. Maar gelukkig ging dit keer alles goed: precies op het juiste moment ontbrandden de motoren waardoor de satelliet in een ruime elliptische baan terecht kwam. Vervolgens duurt het een maand of twee voordat de sonde, bij elke passage door de atmosfeer snelheid verliezend, de cirkelvormige baan bereikt die essentieel is voor de waarnemingen. Odyssey zal onder andere op zoek gaan naar water onder het oppervlak van de planeet. Inmiddels zijn de eerste plaatjes overgeseind.

Daarmee heeft Amerika nu twee goed functionerende ruimtevaartuigen bij Mars; oudgediende Global Surveyor stuurde onlangs zijn 100.000ste foto naar de Aarde.

Het Odyssey-mediaoffensief

Ter gelegenheid van de aankomst van Mars Odyssey bij de Rode Planeet op 24 oktober 's morgens heel vroeg, richtten alle vaderlandse media weer even de aandacht op Mars. Onze p.r.-medewerkster Artemis Westenberg had er een dagtaak aan; ook de nachtrust had er enigszins onder te lijden, aangezien het Radio 1-journaal in haar huis in Capelle aan den IJssel een filiaal inrichtte om live verslag te doen. Later op de dag besteedde onder andere het NCRV-programma Knooppunt Kranenbarg enige tijd aan het hoe en waarom van reizen naar Mars. 's Avonds was Artemis te zien in het SBS6-avondnieuws; Netwerk liet een uur later beelden zien van ons Odyssey-feest in Leiden.

Verder is er gesproken over een mogelijk optreden, later in het seizoen, van vertegenwoordigers van de Mars Society in Kopspijkers (VARA) en in Marc-Marie Opgenomen (KRO)

Ook de schrijvende media sloegen ons niet over; het Rotterdams Dagblad besteedde zelfs twee dagen achter elkaar aandacht aan de Mars Society. Het Algemeen Dagblad voorzag een artikel op pagina twee van de kop "Het is schitterend mooi op Mars". Vreemd genoeg heeft het AD het daarin consequent over de Mars Foundation; zo hebben we ons toch niet voorgesteld….

Symposium in Milton Keynes

De Mars Society-afdeling van het Verenigd Koninkrijk organiseert op zaterdag 19 januari 2002 een symposium onder de titel "Mars on Earth - Life on Mars". De organisatie heeft vier sprekers van naam en faam weten te verleiden tot het geven van een lezing. Allereerst is daar Colin Pillinger, de man achter de Beagle 2-lander, de Engelse sonde die de Kerstdagen van 2003 zal opvrolijken met een landing in Isidis Planitia. Ook Robert Zubrin, president van de Mars Society en schrijver van The Case for Mars (en nog een heleboel qualificaties meer, maar vaste lezers van deze nieuwsbrief kunnen die inmiddels wel dromen) is weer van de partij, evenals Charles Frenkel, de Amerikaans-Franse geoloog die de afgelopen zomer meewerkte aan de simulaties in het Mars Arctic Research Station op Devon Island. Verder houdt ook terraforming-expert Martyn Fogg een lezing; Fogg schreef de terraforming-bijbel Engineering Planetary Environments. Andere sprekers zullen op een later tijdstip bekend gemaakt worden.

Het evenement zal plaatsvinden in het conferentiecentrum van het National Hockey Stadium in Milton Keynes, vanaf tien uur (zaal open 9 uur). Meer informatie, een aanmeldingsformulier, en hulp bij het boeken van overnachtingen zijn te vinden op de symposiumpagina van onze engelse collega's

Surviving Mars op Discovery

Op 7 november zat heel Amerika aan de buis gekluisterd, want op die avond werd "Surviving Mars" uitgezonden, een twee uur durende documentaire over het Mars Arctic Research Station op Devon Island. Nou ja, heel Amerika…; er was wat concurrentie van de Country Music Awards en van de serie "West Wing", maar alles bij elkaar hebben toch een paar miljoen mensen het programma bekeken. En zoals bij Discovery Channel gebruikelijk gaat de documentaire veelvuldig in de herhaling.

Het populair wetenschappelijke tv-station is zelf een van de hoofdsponsors van de simulatiebasis in het Canadese Noordpoolgebied. Des te vreemder is het dat Discovery Channel Europe geen plannen heeft om "Surviving Mars" uit te zenden. Als alle lezers van deze nieuwsbrief nu eens een mailtje sturen naar Mail_Us@discovery-europe.com….

Trillend op mijn benen

Dat langdurige blootstelling aan gewichtloosheid niet zo best is voor de gezondheid mag als bekend worden verondersteld. Van botten en spieren blijft weinig over, tanden dreigen uit te vallen en ook hart en bloedvaten weten niet goed raad met de onnatuurlijke afwezigheid van gewicht. Alleen de kwaliteit van sperma schijnt erop vooruit te gaan, volgens een artikel op http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast21nov_1.htm.

Het is daarom goed nieuws dat onderzoekers van de New York State University een mogelijke oplossing voor de problemen hebben gevonden. Volgens het onderzoek, dat gefinancierd wordt door NASA, is de aftakeling van bot- en spiermassa goeddeels tegen te gaan door de astronauten twintig minuten per dag op een licht trillende plaat te laten staan. De plaat trilt ongeveer negentig keer per seconde en oefent daarbij een kracht uit op het lichaam van ongeveer een derde van de Aardse zwaartekracht. De astronauten, zijn met gordels aan het apparaat zijn verbonden om te voorkomen dat ze na de eerste trilling wegzweven. Tijdens het trillen kunnen ze zich gewoon bezighouden met de koersberekening, de afwas, of andere voorkomende taken aan boord van een ruimteschip.

De trilmethode heeft al veelbelovende resultaten opgeleverd bij experimenten met ratten, schapen en kalkoenen, maar het definitieve bewijs moet geleverd worden bij experimenten met menselijke astronauten in de ruimte. Als de methode werkt is dat overigens ook goed nieuws voor lijders aan de ziekte osteoporose, die gepaard gaat met botontkalking.

Een uitgebreid artikel over het onderwerp.

Opnieuw aanwijzingen voor vulkanisme

Al eerder dit jaar wezen beelden van Mars Global Surveyor op de mogelijkheid dat er op de Rode Planeet nog actief vulkanisme voorkomt. Een onlangs gepubliceerde studie door Susan Sakimoto van NASA's Goddard Earth Science and Technology Center wordt gezien als de meest overtuigende aanwijzing in die richting. Sakimoto ontdekte dat op verschillende plaatsen stromen lava en water onmiskenbaar met elkaar te maken hadden en uit dezelfde recente periode stamden. Uit de gegevens valt af te leiden dat de kans dat er de komende tientallen miljoenen jaren vergelijkbare uitbarstingen op zullen treden groot is.

"Dit zijn absoluut prachtige voorbeelden van vulkanisme. Dit vergroot de kans op de aanwezigheid van permanente water- en warmtebronnen en van omstandigheden die gunstig zijn voor leven, tot in een recent geologisch verleden en misschien zelfs tot op de dag van vandaag", aldus Sakimoto.

Ringlijn door de ruimte

Een jong Californisch ruimtevaartbedrijf heeft een idee omarmd waarvoor in het verleden onder andere Buzz Aldrin, de tweede man op de Maan, zich sterk maakte: een cyclische pendeldienst tussen de Aarde en Mars. In het voorstel van de Global Aerospace Corporation beweegt een zogenaamd Astrotel zich in een permanente baan om de zon die langs zowel de Aarde als Mars voert. Voor kleine koerscorrecties gebruikt dit ruimtevaartuig een ionenmotor zoals onlangs gedemonstreerd in de sonde Deep Space 1. Astronauten die "meeliften" van de Aarde naar Mars of omgekeerd, moeten wel een paar keer overstappen. De reis gaat eerst met de space shuttle naar het internationale ruimtestation en vervolgens naar een station in het L1-punt, het zwaartekracht-evenwichtspunt tussen de Aarde en de Maan. Vandaar brengt een "taxi" de passagiers in ongeveer een week naar het passerende Astrotel. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een "gravity assist", een manoevre die de zwaartekracht van de Aarde als een soort katapult gebruikt. Voorraden worden naar het Astrotel vervoerd door onbemande vrachtschepen die er desnoods een jaar over kunnen doen en daarom energiezuinige trajecten kunnen volgen.

Na de vijf maanden durende overtocht maken de astronauten bij Mars nog een paar overstapjes: eerst met een taxi die afremt in de atmosfeer naar een station bij het maantje Phobos en vervolgens naar het oppervlak van de planeet zelf.

De Global Aerospace Corporation is ervan overtuigd dat dit de beste, duurzaamste en goedkoopste manier is om het verkeer te verzorgen tussen een permanente Marsbasis en de Aarde; daarbij wordt ook een jaartal genoemd: 2035. De vraag rijst waarom het zolang moet duren. Meer nog dan Zubrin's Mars Direct-plan kan deze pendeldienst immers met bestaande technologie gerealiseerd worden, aangezien zelfs is afgezien van de opwekking van kunstmatige zwaartekracht.

Een gedetailleerde uitleg van het Astrotel systeem.

Het mysterie van de rode planeet - Graham Hancock e.a.

Het is triest: goede recente sciencefictionromans over Mars van Gregory Benford of Ben Bova worden niet in het Nederlands vertaald, maar van een dubieus werk als The Mars Mystery van Graham Hancock, Robert Bauval en John Grigsby verschijnt direct een Nederlandse uitgave, al is het dan in een vrij slordige vertaling.

De drie auteurs knopen in hun boek nogal wat losse eindjes aan elkaar: het fameuze Gezicht van Mars in Cydonia, de Egyptische piramiden, het legendarische Atlantis en de dreigende inslagen van kometen en asteroïden.

In eerste instantie gaat de meeste aandacht uit naar Cydonia. Foto's van dat gebied, gemaakt door de Viking-orbiters in de jaren zeventig, laten niet alleen een op een mensengezicht lijkende rotsformatie zien, maar volgens sommigen ook piramiden, muren, een fort en een complete stad. Hancock, Bauval en Grigsby, die in eerdere boeken onder anderen de piramiden en de Sphinx van Gizeh analyseerden, gaan diep in op de geometrische patronen die ze ontdekken in Cydonia. Je zou bijna gaan geloven dat er toch meer aan de hand moet zijn, tot je de vage foto's ziet waar het om gaat.

Een flink aantal hoofdstukken gaan vervolgens over het gevaar van allerlei door het zonnestelsel rondzwervende objecten. Dit is het meest te pruimen deel van het boek, want daar hebben de drie beslist een punt: dat gevaar wordt door vrijwel iedereen onderschat.

De hypothese van de auteurs komt uiteindelijk op het volgende neer: alle kraters op Mars, inclusief de grote bekkens Hellas, Isidis en Argyre, en ook de Tharsis-bult aan de andere kant van de planeet, zijn pas kort geleden gevormd, door een verschrikkelijke regen van komeetfragmenten, die en passant ook een bloeiende beschaving verwoestte. Enkele brokstukken van dezelfde komeet zouden in dezelfde tijd op Aarde een eind gemaakt hebben aan de laatste ijstijd, Atlantis hebben vernietigd, en de Egyptenaren hebben geïnspireerd tot het bouwen van de Sphinx. Tja, een fascinerend thema voor een sciencefiction-verhaal, waar Arthur C. Clarke in zijn jonge jaren wel raad mee had geweten. Maar als wetenschappelijke theorie wel erg speculatief: er zijn zowel op Mars als op Aarde nog veel onopgeloste raadsels, maar dit verband wordt er echt met de haren bij gesleept. Als aan het eind van het boek ook de Krachten van Licht en Duisternis er nog bij gehaald worden wordt het wel erg moeilijk Hancock c.s. serieus te blijven nemen.